पालघर दिनांक 17 फेब्रुवारी : पालघर जिल्ह्यातील Tarapur Atomic Power Station (TAPS) येथील युनिट-1 ने व्यापक संयंत्र आयुष्य-वाढ (Plant Life Extension) कार्यक्रम यशस्वीरीत्या पूर्ण करून पुन्हा राष्ट्रीय वीज ग्रिडला जोडण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. देशाच्या अणुऊर्जा इतिहासातील हा एक युगांतरकारी क्षण मानला जात असून, भारताच्या स्वच्छ आणि शाश्वत ऊर्जा ध्येयाला नवी गती मिळाली आहे.
Nuclear Power Corporation of India Limited (एनपीसीआयएल) यांच्या अखत्यारीतील या प्रकल्पाने जागतिक अणुसुरक्षा मानकांच्या अनुरूप अधिक बळकट सुरक्षा मर्यादा आणि तांत्रिक सुधारणा अंमलात आणत दीर्घकालीन कार्यविश्वासार्हतेची भक्कम पायाभरणी केली आहे. 1969 साली कार्यान्वित झालेली TAPS-1 आणि TAPS-2 ही माजी सोव्हिएत संघाबाहेरील आशियातील पहिली अणुऊर्जा रिऍक्टर युनिट्स ठरली होती—आणि आज पाच दशकांहून अधिक काळ सुरक्षित प्रचालनानंतरही त्यांची कार्यक्षमता अधिक सक्षम स्वरूपात उभी आहे.
अत्याधुनिक सुधारणा, उच्चतम सुरक्षा
2020 मध्ये नवोन्मेष, आधुनिकीकरण आणि कालपरिणाम व्यवस्थापनासाठी युनिट्स ऑफलाइन करण्यात आले. प्रकल्प पद्धतीने, कडक नियामक देखरेखीखाली राबविण्यात आलेल्या कामांमध्ये
प्रगत गंज-प्रतिरोधक साहित्य वापरून रिऍक्टर रीसर्क्युलेशन पाईपिंगचे संपूर्ण प्रतिस्थापन,
3D लेझर स्कॅनिंग तंत्रज्ञानाद्वारे अचूक संरचनात्मक मूल्यमापन,
टर्बाइन-जनरेटर प्रणालीचे नूतनीकरण,
विद्युत प्रणालीतील व्यापक उन्नयन
यांचा समावेश आहे. या सर्व उपाययोजनांमुळे प्रणालीची अखंडता पुनर्स्थापित होऊन दीर्घकालीन सुरक्षित आणि विश्वासार्ह प्रचालन सुनिश्चित झाले आहे.
*युनिट-2 लवकरच ग्रिडवर*
युनिट-2 मधील समांतर कामे अंतिम टप्प्यात असून तेही लवकरच ग्रिडला जोडले जाणार आहे. अशा जटिल आणि उच्च-तांत्रिक उपक्रमांची यशस्वी अंमलबजावणी ही एनपीसीआयएलच्या अभियांत्रिकी कौशल्य, नवोन्मेषी दृष्टीकोन आणि संस्थात्मक परिपक्वतेचे द्योतक मानली जाते. TAPS-1 आणि 2 हे जगातील सर्वात जुन्या कार्यरत अणुऊर्जा रिऍक्टरपैकी एक असून, त्यांच्या पुनरुज्जीवनाने जागतिक स्तरावरही लक्ष वेधले आहे.
*स्वच्छ ऊर्जेचा भक्कम पाया*
TAPS-1 आणि 2 यांनी आतापर्यंत 1 लक्ष दशलक्ष युनिटपेक्षा अधिक स्वच्छ वीज निर्मिती करत सुमारे 86 दशलक्ष टन कार्बन डायऑक्साइड समतुल्य उत्सर्जन टाळले आहे. वाढत्या ऊर्जा गरजा आणि हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर हा योगदानात्मक ठसा विशेष महत्त्वाचा ठरतो.